29 - 03 - 2019

Oriana Fallaci zmusza do rozważań o władzy


Sylwetki Oriany Fallaci nie trzeba przedstawiać. Przynajmniej osobom, które interesują się dziennikarstwem. Tak czy owak, ta słynna włoska reporterka oraz korespondentka wojenna ma na swoim koncie również publicystykę i rozmaite książki.

Najbardziej znana jest jednak z wywiadów, które przeprowadzała z charakterystycznym dla siebie pazurem. Jej bezkompromisowość, przebojowość i charakter sprawiły, że stała się legendą dziennikarską już za życia, a osobistości, z którymi przeprowadzała wywiady, były tak samo ciekawe jej osoby, jak one same dla Fallaci.

„Wywiad z władzą” stanowi bardzo ciekawy przekrój historii XX w., ukazanej z perspektywy osób, które wpływały na ówczesny świat. Interesujące w tej książce są szczególnie dwa wywiady — z Chomeinim oraz Kaddafim. Na podstawie ich wypowiedzi, zachowania i sytuacji społecznej, w jakiej znajdował się Iran oraz Libia podczas ich rządów, reporterka starała się dokonać charakterystyki ogólnie pojętej władzy.

Ciekawe wywiady, okraszone opowieścią z podróży autorki do krajów dyktatorów, stały się przyczynkiem do rozważań na temat siły manipulacji, bezkrytycznego uwielbienia przywódców i fanatycznej wiary, w której imię, bądź przez którą, dokonywano rewolucji i utrzymywano terror.

Oriana pisze, że władza bywa analizowana w sposób ograniczony, gdy ukazuje się tylko jej tragiczne konotacje. Władza jest też śmieszna. Jej komiczność uwidacznia się w zachowaniu ludzi władzy.

Oriana próbuje sporządzić portret psychologiczny człowieka władzy. Przyjmuje, że na którymś etapie życia przyszłych dyktatorów potrafili oni sobie uświadomić, że zło często jest wynagradzane, przez co można je usprawiedliwiać i wytłumaczyć na każdy sposób. 

Pisarka nie stroni w tej książce od charakteryzującej jej styl bezkompromisowości i zwięzłej celności uwag. Nie owija w przysłowiową bawełnę, nie zamierza rezygnować ze szczerego opisu rzeczywistości, uważając, aby przypadkiem kogoś nie urazić. Szczerość i prawdziwość — z tego słynęło jej pisarstwo.

Ciekawe są jej uwagi o sposobach identyfikacji szaleństwa oraz tego, jak jego definicja pasuje do osób sprawujących władzę.

Nazwisko Fallaci otwierało wiele drzwi. Dzięki temu autorka mogła znaleźć się w takich miejscach, do których zazwyczaj nie wpuszczano dziennikarzy. Rozmaite przygody, w tym znoszenie humorów swoich rozmówców, stanowią znakomite smaczki tej książki.

Relacje ze spotkań z Chomeinim, które urosły legendą i są powtarzane do dziś, pokazały, jak jednostka potrafi ogłupić i podporządkować sobie ludzi. Autorka natomiast, jako doświadczony życiowo i zawodowo człowiek, nie uległa strachowi przed siłą dyktatorów, dzięki czemu jej wywiady nie są ugrzecznione i obfitują w częste spięcia z przedstawicielami władzy.

Dzięki relacjom i wywiadom Fallaci możemy choć trochę dostrzec, jakimi osobami prywatnie byli Chomeini czy Kaddafi. Rozmawiając z nimi twarzą w twarz, autorka mogła poznać słabości czy poziom intelektualny swoich rozmówców. Ta część książki, w której opisuje dyktatorów, jest chyba najciekawsza.

Widać wyraźnie, że wywiady Oriany tracą swój pazur i atrakcyjność, gdy przeprowadza je w sposób standardowy, a już szczególnie tracą na atrakcyjności, gdy sympatyzuje ze swoimi rozmówcami, czy też ich poglądami. Nie można przy tym twierdzić, że osoby, z którymi tak rozmawia, nie mają tym samym nic ciekawego do powiedzenia. Brak trudnych pytań, szczególnie po tak pikantnym wprowadzeniu przy wywiadach z Chomeinim i Kaddafim, pozostawia jednak pewien niedosyt.

Gdybyśmy musieli wyróżnić kolejne wywiady z tej książki, na uwagę zasługuje rozmowa z dalajlamą, dzięki któremu dowiadujemy się co nieco o historii Tybetu, jak również o samym słynnym mnichu. Przy tej okazji możemy przemyśleć wiele kwestii związanych z wpływem tradycji i religii na życie ludzkie.

Na książkę składają się również wywiady z włoskimi politykami drugiej połowy XX w. Z racji ogólnego braku orientacji w ówczesnej specyfice partyjnej Włoch, wywiady te nie stanowią szczególnej czytelniczej pożywki. Być może pomogą komuś w pogłębieniu ogólnej wiedzy i pobudzą do przemyśleń na temat różnego rodzaju opcji partyjnych czy politycznych, których przedstawicielami byli goście autorki. Pomimo stwierdzenia faktu, że dawni politycy byli może bardziej ideologiczni od współczesnych, tzn. posiadali rozbudowany system wartości i zasad, ich wypowiedzi to często typowy partyjny dialog, który posiada swoją moc odpychającą. Przynajmniej dla ludzi odrzucających cały ten sztucznie kreowany partyjny świat. 

„Wywiad z władzą” to jednak dobre wprowadzenie do wydarzeń społeczno-politycznych ówczesnych realiów. Oprócz wspomnianych rewolucji w krajach arabskich, autorka odwiedza m.in. Polskę za czasów strajków Solidarności, przeprowadzając wywiad z Wałęsą. Na liście jej rozmówców jest również Deng Xiaoping, więc poznajemy początki pomysłów na chińską gospodarkę, jej nowy model, który został wykreowany w obliczu sporów na szczytach władzy. Wsłuchujemy się w głos zarówno Palestyńczyków, jak i strony izraelskiej w osobie Ariela Szarona.

Oś książki to próba psychologicznej analizy naszych panów. Dlatego obraz przywódców, jaki wyłania się z wywiadów Oriany, pozwala wysnuć tezę, że do władzy lgną określone typy osobowości. Oczywiście to może być dla kogoś krzywdzące, gdyż nie w każdym przypadku osoby mające władzę, ukazują swoje negatywne cechy. Jednak rozważania autorki, jakoby dzierżenie władzy i towarzysząca temu pewna bezkarność, wyzwalało zwierzęce instynkty, mają być może jakieś uzasadnienie. Dlatego otwarte pozostaje pytanie, czy to okoliczności sprawiają, że w rządzących narasta poczucie wyższości, czy wywołują je określone cechy charakteru?
               
N.

G.


kategorie: Książka, Opinie,
Sierpień 2019
Pn Wt Śr Cz Pi So Nd
1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031
Wszelkie prawa zastrzeżone (C) Portal Inicjatyw Oddolnych